Duizenden Gentenaars zagen het levenslicht in de Materniteit op de Bijlokesite. Vandaag is het een bruisende, creatieve plek voor vier cultuurorganisaties.
Oorsprong
De Bijlokesite heeft een geschiedenis van bijna 800 jaar waarvan 750 jaar als een centrum van ziekenzorg.
In 1866 werd de Materniteit gebouwd als uitbreiding van het Stedelijke Ziekenhuis De Bijloke. Tot 1982 werden hier duizenden Gentenaars geboren tot het hele hospitaal verhuisde naar nieuwe gebouwen aan de Henri Dunantlaan.
Kunstencampus
Sinds de jaren 80 groeide bij de stad Gent de ambitie om de site te herontwikkelen tot een campus voor kunst en cultuur, waarbij de architectuur en de cohesie van de hele site centraal stonden. Daarbij werd niet alleen restauratie maar ook ontwikkeling van kwalitatieve nieuwe architectuur vooropgesteld.
De gefaseerde metamorfose van de zorgsite nam in 1988 een aanvang met de restauratie en metamorfose van de oude ziekenzaal tot concertzaal en de start van het Muziekcentrum Bijloke. Deze renovatiewerken waren het begin van de reconversie van de voormalige ‘zorgsite’ naar een ‘cultuursite’.
In oktober 2010 opende het STAM, het nieuwe stadsmuseum van Gent, de deuren.
Aan de Bijlokekaai werden nieuwe productiegebouwen voor les ballets C de la B (dansgezelschap en artistiek platform) en LOD (productiehuis voor opera en muziektheater) opgericht.
De Hogeschool voltooit in 2016 de reconversie van het voormalige huis van de abdis tot Kunstenbibliotheek voor de HoGent, S.M.A.K. en de Gentse Gidsen.
Renovatie van de Materniteit
De restauratie en verbouwing van de Materniteit kende een veel moeizamer parcours. De Materniteit werd in 1980 als monument (zowel de binnenste als buitenste schil) geklasseerd. Dat betekende meteen ook dat elke verandering aan de binnen- of de buitenkant een loodzware procedure moet doorlopen voor goedkeuring. De kostprijs van restauratie en verbouwing nam elk jaar toe. Ondertussen verslechterde de staat van het gebouw zienderogen tot op het punt dat een bouwval ternauwernood werd vermeden.
In juni 2023 besliste het schepencollege en de gemeenteraad van de Stad Gent om de nodige fondsen vrij te maken voor een grondige restauratie en verbouwing van de Materniteit. De werken zijn mogelijk dankzij subsidies van het FoCI – Fonds Culturele Infrastructuur en van het Agentschap Onroerend Erfgoed, beiden van de Vlaamse Overheid. Stad Gent past het nog resterende bedrag bij om zo de werken te kunnen realiseren.
Het ontwerp en de restauratie zijn in handen van StudioBont Architecten o.l.v. Maarten Baeye en Karen Kesteloot en Callebaut Architecten. De werken moeten de Materniteit omtoveren tot een modern, maar sober kantorencomplex met aandacht voor toegankelijkheid en flexibele werkplekken. Tegelijkertijd kunnen verschillende organisaties er naast elkaar elk hun specifieke werking ontwikkelen. Waar het kan, worden zoveel mogelijk functies gedeeld (gezamenlijke ontvangst- en eetruimte, gezamenlijke bergruimtes, gedeeld IT systeem, enz…).
Duurzaamheid is erg belangrijk bij dit project. Alle technieken worden volledig vernieuwd, waarbij er onder meer warmtepompen worden geplaatst om fossielvrij verwarmen mogelijk te maken.
laGeste heeft samen met LOUD muziektheater 15 jaar gevochten om het draagvlak te creëren en de nodige middelen te verzamelen die tot een verankering van de Materniteit voor de Gentse podiumkunstensector zouden leiden.
In 2017 nam ook Ontroerend Goed haar intrek in het gebouw, en na de verbouwing werd Symfonieorkest Vlaanderen de vierde bewoner van de Materniteit.
